انجمن علوم علفهای هرز ایران دانش علف‌های هرز ایران 1735-3548 مقالات آماده انتشار 2026 02 23 The Effect of Drought Stress on Morpho-Physiological Responses of Wild Mustard (Sinapis arvensis L.) and Chickpea (Cicer arietinum L.) under Interference Conditions تاثیر تنش خشکی بر پاسخ های مورفوفیزیولوژیک خردل وحشی (Sinapis arvensis L.) و نخود (Cicer arietinum L.) در شرایط تداخل 135222 10.22034/ijws.2026.371507.1515 FA ابراهیم ایزدی دربندی دانشگاه فردوسی مشهد-دانشکده کشاورزی- گروه اگروتکنولوژی رحیم بخش محمد نژاد گروه اگروتکنولوژی - دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد مهدی راستگو گروه زراعت- دانشکده کشاورزی- دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2025 11 24 To evaluate the effects of different drought stress levels on the morpho-physiological responses of wild mustard and chickpea under interference conditions, a factorial experiment was conducted in a completely randomized design with three replications in the research greenhouse of the Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad. The experimental treatments comprised five interference ratios of chickpea/wild musturd (100/0, 75%/25%, 50%/50%, 25%/75% and 0/100%) and three drought stress levels (50%, 75%, and 90% field capacity). Results indicated that increasing drought stress intensity (from 90% to 50% field capacity) reduced chickpea bilogical and grain yields by up to 45% and 60%, respectively. Moreover, higher proportions of wild mustard interference significantly decreased chickpea grain yield; grain yield declined by 20%, 40%, and 65% as chickpea proportion decreased from 100% to 25%. Physiological parameters of chickpea, including stomatal conductance and net photosynthesis rate, were also markedly influenced by both drought stress and competitive ratios. At 50% field capacity, stomatal conductance and photosynthetic rate decreased by 35% and 45%, respectively, whereas at 75% field capacity, reductions reached 50% and 60%. Increasing wild mustard interference exerted a pronounced negative effect: in the 25%/75% mixture, stomatal conductance and net photosynthesis were 30% lower than in the sole chickpea treatment. The interaction between drought stress and interference ratio revealed that under the severe drought stress (50% field capacity) combined with the highest wild mustard interference (75%/25%), chickpea yield declined by more than 75%. Notably, severe drought stress appeared to attenuate the competitive ability of wild mustard,, به‌منظور ارزیابی اثرات تنش خشکی و تداخل خردل وحشی و نخود، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی و در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل سطوح مختلف نسبت‌های کشت نخود/ علف خردل وحشی در 5 سطح (100/0، 75/25، 50/50، 25/75 و 0/100) و سطوح مختلف تنش خشکی در 3 سطح (50، 75 و 90 درصد ظرفیت زراعی) بودند. با افزایش تنش خشکی از حالت رطوبت بهینه (FC-90%)، به تنش شدید(FC-50%)، در شرایط عدم تداخل (100/0)، کاهش عملکرد دانه و بیولوژیک نخود به ترتیب 20 و 13 درصد کاهش یافت و در بیشترین سطح تداخل (25/75) به 72 و 70 درصد کاهش رسید. در تیمارهای تداخل، با کاهش درصد نخود از ۱۰0 درصد به ۲5 درصد، عملکرد دانه نخود به‌ترتیب 18، 34 و 65 درصد کاهش یافت. شاخص‌های فیزیولوژیکی نخود مانند هدایت روزنه‌ای و فتوسنتز خالص نیز تحت تأثیر تنش خشکی و نسبت تداخل خردل وحشی قرار گرفتند. در شدت تنش 75 درصد، هدایت روزنه‌ای و نرخ فتوسنتز به‌ترتیب 30 و 45 درصد کاهش داشت، درحالی‌که در تنش 50 درصد، این کاهش به 70 و 60 درصد رسید. افزایش تداخل خردل وحشی نیز تاثیر منفی قابل‌توجهی داشت؛ درتیمار(25/75) نخود/خردل وحشی ، هدایت روزنه‌ای و فتوسنتز خالص ۳0 درصد کمتر از تیمار۱۰0درصد نخود بود. تاثیر متقابل تنش خشکی و نسبت تداخل نشان داد که در بالاترین سطح تنش (۵0 درصد ظرفیت زراعی) و بیشترین میزان نسبت تداخل خردل وحشی (25/75)، کاهش عملکرد نخود به بیش از ۷5درصد رسید.